| Nederlands

Neural substrate and the timing of behaviour in a multiple clock system

(2007) Veen, Daniel Rutger van der

In zoogdieren zijn vele processen in gedrag en fysiologie ritmisch. Deze ritmen worden veelal aangedreven door interne klok systemen. Het bekendste klok systeem is die in de suprachiasmatische kernen (SCN) in de hypothalamus. Een transcriptionele ‘feedback loop’ in de SCN zorgt voor een circadiane ritmiek die onder meer output genereert door de transcriptionele activatie van vasopressine. Bij verschillende huismuislijnen bekeken we het belang van circadiane regulatie van vasopressine output van de SCN voor gedragsritmiek. Verrassenderwijs zagen we dat in vitro bij muizen met een functionele knock out van het Per1 Per2 klok mechanisme, vasopressine afgifte nog steeds ritmisch gemoduleerd is.
In muizen en ratten is een perifere circadiane klok in de lever gevoelig voor ritmen in voedsel beschikbaarheid. Hoe werkt deze perifere klok in de veldmuis, een dag en nacht actieve ultradiane eter? We hebben hier vastgesteld dat bij de veldmuis ritmen in de klok in de lever anders dan bij ratten en muizen in gang gezet worden onder invloed van temporele voedsel restrictie en zelfs gevoelig zijn voor veranderingen in activiteit. In verdere experimenten waar we tijdsignalen in licht en voedsel beschikbaarheid tegen elkaar uitspeelden leidden de interacties tussen de klok systemen tot een complexe aansturing van gedrag, waarbij voedsel beschikbaarheid een doorslaggevende rol bleek te kunnen spelen in de aanpassing aan licht.