Living in fragments : genetic variation in spatially structured populations

Dit document is (ook) beschikbaar voor ruilverkeer - alleen door bibliotheken -. [Bestelformulier]

In de Achterhoek gaat het met de boomkikker weer wat beter dankzij beschermingsmaatregelen. Men heeft geprobeerd de lokale populaties in vijf clusters te verstevigen door in de directe omgeving nieuwe poelen te graven, het landhabitat te verbeteren en verbindingen te maken tussen lokale poelen.

Toch ligt het gevaar van uitsterving ook hier nog steeds op de loer omdat de leefgebieden relatief klein en geïsoleerd zijn. Dit maakt de eveneens relatief kleine populaties kwetsbaar, bijvoorbeeld voor inteelt, omdat de genetische variatie in de populaties laag is. Inteelt, op zijn beurt, maakt populaties extra gevoelig voor toevallige omstandigheden als droogte of andere extreme (weers)omstandigheden. Paul Arens constateerde dat er tussen de clusters weinig genetische uitwisseling is, terwijl de genetische variatie binnen het hele gebied nu al gevaarlijk laag is. Recent is de belangrijkste populatie in een van de clusters bijvoorbeeld uitgestorven. Volgens Arens moeten er daarom met spoed natuurlijke verbindingen, zogenaamde corridors, tussen de clusters worden aangelegd. Dit geldt ook voor de leefgebieden van de heikikker, hoewel de genetische variatie binnen deze soort tot nu toe minder te lijden lijkt te hebben gehad van landschapsversnippering dan de boomkikker.

Het leefgebied van planten en dieren in Nederland is in de laatste honderd jaar dramatisch kleiner geworden en versnipperd. Paul Arens onderzocht de consequenties voor de genetische variatie van deze natuurverarming niet alleen bij de boom- en de heikikker maar ook bij de zwarte populier, de boszegge en het dalkruid. Hij vond bij alle vijf de soorten schadelijke effecten van de versnippering van het leefgebied en/of ander menselijk handelen. Voor de drie plantensoorten lijkt vooral het ontbreken van voldoende dynamiek, die condities voor bloei en/of zaadkieming creëren, de belangrijkste oorzaak voor de achteruitgang van lokale populaties.

Meer informatie in de catalogus
Meer informatie in Picarta