| Nederlands

Molecular characterization of tumor vascular phenotype and pharmacology of antiangiogenic therapy

(2010) Langenkamp, Elise

Kanker vormt al jaren één van de belangrijkste doodsoorzaken. Wereldwijd stierven er in 2004 zo’n 7,4 miljoen mensen aan kanker. Ondanks grote vooruitgang in de ontwikkeling van verschillende therapieën voor kanker, verwacht men dat dit aantal zal stijgen tot 12 miljoen in 2030. Deze cijfers van de World Health Organization geven aan dat verbetering van de huidige kankertherapieën nog steeds noodzakelijk is. Naast de conventionele therapeutische strategieën, zoals het chirurgisch verwijderen van de tumor, chemotherapie en bestraling, die zich vooral richten op de tumorcellen zelf, zijn er nieuwe therapieën in ontwikkeling die zich richten op de bloedvaten van een tumor. De groei van tumoren is in zeer grote mate afhankelijk van de (nieuw)vorming van bloedvaten, een proces dat we angiogenese noemen. Immers, zonder goede bloedvoorziening, dus zonder aanvoer van zuurstof en voedingsstoffen, en zonder afvoer van afvalstoffen kunnen cellen niet overleven. Bovendien spelen bloedvaten een belangrijke rol bij het ontstaan van uitzaaiingen, waarbij tumorcellen via de bloedbaan getransporteerd worden naar andere organen. Al deze aspecten maken het proces van tumorbloedvatvorming een aantrekkelijk doelwit voor therapie. Het vormen van een bloedvat is een complex proces. Een scala aan groeifactoren, receptoren, adhesiemoleculen, proteases en moleculen die zorgen voor de transductie van signalen van de ene cel naar de andere en ook binnen een cel, leiden het proces van nieuw-vorming van bloedvaten in de juiste banen. Het proces van angiogenese omvat verschillende stadia. Allereerst worden de cellen die de bloedvatwand bekleden, de endotheelcellen, geactiveerd door groeifactoren. Proteases zorgen ervoor dat het weefsel om de bloedvaten heen afgebroken wordt. De endotheelcellen krijgen daardoor de ruimte om te delen en te migreren in de richting waar het nieuwe zijtakje van het bloedvat gevormd gaat worden. De nieuwgevormde endotheelcellen moeten dan een buisachtige structuur vormen die aansluiting vindt op een bestaand bloedvat, zodat het onderdeel wordt van de bloedcirculatie. Tenslotte worden er pericyten, spiercelachtige steuncellen, gerekruteerd die het bloedvat ondersteunen. De endotheelcellen komen hierdoor weer terug in hun rusttoestand. Dit laatste noemen we vasculaire stabilisatie. Fysiologische angiogenese leidt tot de vorming van functionele bloedvaten, echter, pathologische angiogenese, zoals dat voorkomt in tumoren, kan leiden tot abnormale, slecht functionerende bloedvaten. In tegenstelling tot gezonde bloedvaten, worden tumorbloedvaten gekenmerkt door hun verwijde en bochtige karakter, sterke variaties in diameter, onvolledige bedekking met pericyten en grotere permeabiliteit, wat kan leiden tot chaotische bloeddoorstroming.

	Titel en inhoud
	Hoofdstuk 1
	Hoofdstuk 2
	Hoofdstuk 3
	Hoofdstuk 4
	Hoofdstuk 5
	Hoofdstuk 6
	Hoofdstuk 7
	Nederlandse samenvatting
	Afkortingen
	Auteurs
	CV en publikaties
	Dankwoord
	Volledige dissertatie