Dietary Treatment in PKU from experience to evidence

Dieetbehandeling van Phenylketonurie: van ervaringsdeskundigheid tot wetenschappelijke onderbouwing. Het onderzoek in dit proefschrift beschreven, richt zich op drie hoofdthema’s rond de dieetbehandeling van Phenylketonurie (PKU), een erfelijke stofwisselingsziekte. De drie hoofdthema’s zijn eiwitbehoefte, borstvoeding en de praktische dieetuitvoering. Bij patiënten met PKU wordt het aminozuur Phenylalanine (Phe) niet of nauwelijks omgezet met als gevolg een sterk verhoogde Phe concentratie in het bloed. Onbehandeld leidt PKU tot ernstige psycho-motore handicaps. In Nederland wordt bij alle pasgeborenen gescreend op PKU, zodat deze erfelijke stofwisselingsziekte behandeld kan worden vóórdat het teveel aan Phe de geestelijke ontwikkeling van het kind blijvend schadelijk heeft kunnen beïnvloeden. Hoeksteen van de behandeling is de beperking van het aanbod van Phe met de voeding. Hierbij wordt in de eiwitbehoefte grotendeels voorzien door het geven van een preparaat met alle andere aminozuren. De hoeveelheid Phe in het dieet, wordt individueel bepaald op geleide van de gemeten Phe-concentraties in het bloed. Dit resulteert in een dieet met een hoeveelheid natuurlijk eiwit, slechts 5 – 10 % van wat de gemiddelde Nederlander gebruikt.
Onderzoek van deze doeltreffende maar belastende dieetbehandeling heeft meerdere doelen. De belangrijkste zijn het wetenschappelijk onderbouwen van de dieetadviezen en het optimaliseren van de uitvoeringsmogelijkheden. Het streven om de gemeten Phe concentraties nog meer binnen de gewenste ranges te houden mag de kwaliteit van leven door de impact van het dieet niet verminderen. De resultaten van dit promotieonderzoek dragen bij aan de genoemde behandeldoeleinden met een goede kwaliteit van leven.
De probleemstellingen zijn rondom drie hoofdthema’s gegroepeerd:
Eiwitbehoefte
Wat is de optimale hoeveelheid eiwit voor de patiënt met PKU is een vraag waar nog niet eenduidig op kan worden geantwoord. Een te hoge dosering van het Phe-vrije eiwitpreparaat heeft twee grote nadelen: economisch (het mengsel is duur) en sociaal (het mengsel ruikt en smaakt slecht en moet meerdere keren per dag gebruikt worden). Omdat eiwit een belangrijke rol speelt bij de groei hebben we ook gekeken naar het verband tussen eiwitinname en groei. Hiervoor is bij een groep Nederlandse kinderen met PKU een analyse gemaakt van de verschillen in groei en de eiwitinname.
Borstvoeding
De afgepaste hoeveelheid Phe die het kind kan verdragen wordt bij de zuigeling gegeven in de vorm van moedermelk of normale flesvoeding. Wij onderzochten in de eerste studie een nieuw verdelingsschema waarbij de borstvoeding en de Phe-vrije flesvoeding afwisselend worden gegeven, niet gecombineerd binnen één voeding. In de tweede studie is onderzocht of een ongelijke verdeling van de Phe over de dag (zoals met het nieuwe verdelingsschema), de schommelingen in de Phe concentratie gedurende de dag beïnvloedt.
Praktische uitvoering
Voorspelling van de tolerantie
Wanneer de diagnose PKU is gesteld willen ouders weten wat dit voor het latere leven van hun kind gaat betekenen. In een studie onder Nederlandse PKU patiënten hebben we gekeken of je al op jonge leeftijd een voorspelling kan doen over de tolerantie (de hoeveelheid Phe die wordt verdragen met goede Phe concentraties in het bloed) op latere leeftijd. In eerdere studies is de leeftijd van 5 jaar naar voren gekomen.
Home monitoring
Het UMCG is in 2001 overgegaan op het thuis afnemen van bloedmonsters voor de Phe-bepaling. Op deze manier kan de Phe-concentratie frequenter gemeten worden. Eerder was het gebruikelijk voor de bloedafname naar het ziekenhuis te komen en bij de uitslag informatie te geven over de gewenste dieetaanpassing. Echter meer zelf sturen in de behandeling kan een manier zijn om beter ingesteld te zijn. In de nieuwe situatie is er daarom voor gekozen ouders en patiënten naast de prikinstructie, ook te instrueren hoe ze zelf de Phe-uitslag kunnen beoordelen en het dieet kunnen aanpassen wanneer de uitslag niet binnen de gewenste range is. Een jaar na de introductie hebben we onderzocht of Phe- uitslagen in de nieuwe situatie verschilden van de oude situatie.
Meer en minder
Effectmeting van dieetaanpassingen gebeurde tot nu toe op volwassen leeftijd weinig frequent. Hierdoor hadden de patiënt en de behandelaar ook weinig inzicht in de gevolgen van het afwijken van het dieet. Thuisprikken maakte het mogelijk een studie te doen naar de variatie van Phe in het bloed van dag tot dag, van week tot week en na het innemen van extra Phe, zoals gebeurt bij dieetoverschrijding.
Meten, wegen en schatten
Voor de praktische uitvoering van het dieet leren ouders en patiënten gebruik te maken van een weegschaal en een maatbeker. In de praktijk blijken patiënten te leren “schatten”, zij meten op het oog de hoeveelheden zonder weegschaal en maatbeker. In de studie hebben we gekeken hoe ouders en patiënten in de praktijk het dieet uitvoeren. Daarbij was de vraag of er een verschil is in de gemeten Phe- concentratie in het bloed, al naar gelang de patiënt de methode schatten of wegen gebruikte.

	Title and contents
	Chapter 1
	Chapter 2a
	Chapter 2b
	Chapter 3a
	Chapter 3b
	Chapter 4a
	Chapter 4b
	Chapter 4c
	Chapter 4d
	Chapter 5
	Samenvatting
	Dankwoord
	About the author
	List of publications
	Complete thesis

Meer informatie in de catalogus
Meer informatie in Picarta

Afdrukken op bestelling.