Een lekenboek in woord en beeld : de Spiegel der minschliken zaligheid

Bernadette Kramer onderzocht voor haar proefschrift de Spegel der minschliken zalicheid - een handschrift dat rond 1425 vervaardigd werd in Brugge voor een opdrachtgever uit het noorden van Duitsland, vermoedelijk Lübeck (Kopenhagen, Koninklijke Bibliotheek, GkS 79). Het handschrift bevat een Middelnederduitse bewerking van het Speculum humanae salvationis. Deze veelal geïllustreerde tekst, ontstaan kort na 1300, werd vrijwel direct een uiterst invloedrijk standaardwerk over de typologische Bijbelverklaring. De anonieme auteur behandelt de gehele heilsgeschiedenis in 42 hoofdstukken van 100 versregels die, uitgezonderd de eerste twee hoofdstukken over de schepping en zondeval, telkens een episode uit het leven van Maria en Christus koppelen aan drie prefigurerende verhalen uit het Oude Testament. Het Speculum was oorspronkelijk bedoeld als bron van inspiratie voor geestelijken binnen een pastorale context, met name ten behoeve van lekenonderricht en preken. Het Kopenhaagse handschrift dat in dit proefschrift centraal staat, de Spegel der minschliken zalicheid, is echter vervaardigd met een geheel ander publiek en gebruik voor ogen. Vanuit een iconografische analyse van het beeldprogramma heeft Kramer bekeken hoe het Speculum in de Spegel, als een geheel van woord en beeld, werd afgestemd op een functioneren binnen de persoonlijke catechese en devotie van leken. Meer bepaald is dit proefschrift een studie naar de manier waarop de performatieve leeservaring van het concrete, tastbare handschrift in de handen van het publiek wordt beïnvloed en gestuurd door de tekst, de illustraties en de woord-beeldrelaties

Meer informatie in de catalogus
Meer informatie in Picarta